Over Vrij Onderzoek

Vrij Onderzoek, basisbeginsel van de VUB

.

vub_schild_oranjeblanje


Het denken mag zich nooit onderwerpen,
noch aan een dogma,
noch aan een partij,
noch aan een hartstocht,
noch aan een belang,
noch aan een vooroordeel,
noch aan om het even wat,
maar uitsluitend aan de feiten zelf,
want zich onderwerpen betekent het einde van alle denken.

Het Organiek Statuut van de Vrije Universiteit Brussel vangt aan met de gevleugelde woorden:

De Vrije Universiteit Brussel grondt haar onderwijs en onderzoek op het beginsel van Vrij onderzoek ten bate van de vooruitgang van de mensheid.

Artikel 1, Organiek Statuut Vrije Universiteit Brussel.

Er wordt vaak heel voorzichtig omgesprongen met het definiëren van ‘vrij onderzoek’. Voor sommigen blijft het daardoor  gissen naar de inhoud ervan. Waardoor dan weer anderen hun kans schoon zien om er met een flou académique over te beginnen zwanzen. Men is dus maar beter voorzichtig met al te voorzichtig te zijn.

Bovendien is er ook geen reden om op de vlakte te blijven. Wie zich een beetje heeft bijgelezen, kan gerust in een paar paragrafen een schappelijke uitleg presenteren. Zo bijvoorbeeld:

Vrij Onderzoek staat voor de oprechte bereidheid om elke wereldbeschouwelijke of morele stellingname te verlaten voor iets nieuws en beter, eens daarvoor sterke rationele argumenten zijn ontdekt. Sterker nog: wie het beginsel van Vrij Onderzoek ter harte neemt, zoekt niet alleen extra bewijs voor hetgeen waarvan men al overtuigd is, maar gaat zelf actief op zoek naar argumenten die zijn eigen wereldbeeld ondergraven, om het – steeds onder voorbehoud – te vervangen door een meer overtuigend alternatief.

De uitkomst daarvan is geen fatalistische twijfel en nog minder een masochistische zelfondermijning (wie dit vreesde, wees gerust) maar wel: een constante constructieve houding, aangehouden tijdens een project van opbouw met open einde. Het is leven in het doorlopend voorlopige, tegelijk het eeuwig vooruitstrevende. Vrij onderzoek is dus in de eerste plaats een methode, en voor een stuk ook een mentaliteit, die geen enkele vaststaande geloofsinhoud oplegt.

Kras gesteld: het is kiezen om te leven op losse schroeven. Waarom die keuze maken? Omdat deze vrijdenkende houding de meest vaste garanties biedt op een waarachtig wereldbeeld en een moraal op mensenmaat. Gevestigde overtuigingen onbevraagd laten, daarentegen, zadelt je vroeg of laat op met een wereldbeeld dat haaks staat op de werkelijkheid en een scheefgetrokken ethiek. Daarom dus kiezen wij ervoor onze overtuigingen telkens via een vrij onderzoek op te bouwen en te vernieuwen: precies via deze ontworteling uit dogmatisme kan je jezelf het diepst in de werkelijkheid wortelen.

Al wie zin en tijd heeft om meer dan lippendienst te bewijzen aan dit beginsel: wees van harte welkom in de studiekring.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: